Yabancı Cisim
(Vücuda Batan Cisimler)

Bölgesel Ağrı: Özellikle üzerine basıldığında veya dokunulduğunda keskin bir batma hissi olur.

Şişlik ve Kızarıklık: Eğer cisim kirliyse (özellikle tahta ve diken) vücut etrafında iltihap oluşturur.

Sertlik: Cisim uzun süre kaldıysa, vücut onu bir kapsül içine hapseder ve elinize sert bir kitle (granülom) gelebilir.

Cam veya metaller gibi pürüzsüz yüzeye sahip olan yabancı cisimler, tendon veya sinir irritasyonu yapmıyor veya bunlara zarar vermemiş ise uzun süre bulgu vermeyebilir. Fakat plastik ve özellikle tahta, kumaş gibi gözenekli dokuya sahip olanlar kısa veya uzun dönemde enfeksiyona zemin hazırlayabilirler. Genellikle Staph. aureus’a bağlı enfeksiyonlar görülse de her türlü mikroorganizma enfeksiyona neden olabilir. Bu tür enfeksiyonların önemi dirençli olmaları ve yabancı cismin çıkarılmaması durumunda enfeksiyon ile başa çıkabilme ihtimalinin düşük olmasıdır.

Neden Olur?

Tamamen dikkatsizlik ve kazalar sonucudur.

Çıplak Ayakla Yürüme: Halıya düşen iğneler veya cam kırıkları en sık ayak tabanından girer.

Bahçe İşleri: Gül dikeni, ağaç kıymıkları.

İş Kazaları: Metal işçilerinde göze veya ele sıçrayan metal parçaları.

Trafik Kazaları: Kırılan araç camlarının vücudun çeşitli yerlerine saplanması.

Balık Tutma Merakı: Olta iğnesinin batmasıyla meydana gelen yaralanmalar.

Tanı Süreci

Burada "görmek" her şeydir, ancak her cisim röntgende görünmez!

Bazen tümörlerle de karışabilen kitleler oluşturabilen yabancı cisim reaksiyonlarının tanısı hastanın hikayesinde daha önceki geçirilmiş travmanın olması, dikkatli muayene ve tetkikler ile konabilir.

Cam, tahta ve plastikler bazen düz grafilerde görülmeyebilir. Bazen de sadece gölgesi fark edilir. Ayırıcı tanı için ultrason ve MR, düz grafiye yardımcı olacaktır. Metalik cisimler ise düz grafide görülebilirler.

Tedavi Seçenekleri

"Kendi kendine çıkar" diye beklemek genellikle yanlıştır.

Basit Çıkarma: Eğer cisim ucunu gösteriyorsa, steril ortamda basit bir müdahale ile poliklinik şartlarında çıkarılabilir.

Cerrahi Gereklilik: Cisim derindeyse, damar ve sinirlere yakınsa veya enfeksiyon yapmışsa ameliyathane şartlarında çıkarılmalıdır.

Cerrahi Tedavi

Rastgele kesip "cisim aramak" dokuya daha çok zarar verir. Bu yüzden teknoloji kullanılır:

Skopi (C-Kollu) Kullanımı: Metal cisimler (iğne gibi), ameliyat sırasında canlı röntgen cihazı ile anlık görüntülenerek nokta atışı bulunur.

Mikrocerrahi: Cisim sinire saplanmışsa, mikroskop altında sinire zarar vermeden nazikçe çıkarılır. Sinir, damar veya yendona zarar verdiyse tamir edilir.

Temizleme (Debridman): Sadece cisim değil, cismin etrafında oluşan kirli ve iltihaplı doku da temizlenerek yara kapatılır.

Doktorun Tavsiyesi

"Elinize veya ayağınıza batan bir cismi evde cımbızla çıkarmaya çalışırken kırıp yarısını içeride bırakmayın. Bu, işimizi daha da zorlaştırır. Ayrıca paslı metal veya toprakla temas eden cisimlerde Tetanoz aşınızı mutlaka sorgulayın ve yeniletin."

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1: Batan iğne vücutta gezer mi, kalbe gider mi? Halk arasında en yaygın efsanedir. Yabancı cisimler genellikle kas lifleri arasına sıkışır veya vücut etrafını sarar. Kan damarı içine girmediği sürece (ki bu çok nadirdir) vücutta gezerek kalbe gitmesi pek mümkün değildir. Ancak olduğu yerde hareket ederek daha derine inebilir.
2: Tahta kıymığı çıkarmazsak ne olur? Metal veya cam bazen vücutta sessiz kalabilir ama tahta/diken organik olduğu için bakteridir. Çıkarılmazsa %99 ihtimalle apse yapar, iltihaplanır ve bu iltihap kemiğe kadar ilerleyebilir (osteomiyelit).

Unutmayınız, cerrahi sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir!

Prof. Dr. Phd. M. Nazım Karalezli

"Sağlığınız bizim için değerlidir."