Halluks Rigidus
(Ayak Başparmak Eklem Kireçlenmesi)

Neden Oluşur?

Bu hastalık genelde “kullanım ve yüklenme hastalığıdır". Başlıca nedenler:

Biyomekanik ve Yapısal Sorunlar: Düztabanlık veya ayak kavisinin aşırı yüksek olması gibi ayak yapısındaki anormallikler.

Aşırı Kullanım ve Yıpranma: Özellikle parmak uçlarında çalışmayı gerektiren meslekler veya parmak eklemine sürekli yük bindiren sporlarla (örneğin; koşu, bale) ilgilenmek.

Travmalar: Ayak başparmağının şiddetli bir şekilde çarpılması veya burkulması gibi geçmişte yaşanan yaralanmalar.

Genetik Yatkınlık: Aile öyküsünde kireçlenme veya ayak problemleri bulunması.

İltihaplı Romatizmal Hastalıklar: Romatoid artrit veya gut hastalığı gibi durumlar.

Belirtiler

Halluks Rigidus, genellikle sinsi ve yavaş ilerleyen bir süreçtir. Hastalarımız en çok aşağıdaki şikayetlerle başvurmaktadır:

Ağrı ve Sertlik: Özellikle yürürken, koşarken veya parmak ucunda yükselirken başparmak ekleminde hissedilen derin ağrı.

Şişlik ve Kızarıklık: Eklem çevresinde, özellikle aktivite sonrasında ortaya çıkan şişlik.

Kemik Çıkıntısı (Osteofit): Eklemin üst kısmında, ayakkabı giymeyi zorlaştıran ve sürtünmeyle ağrı yapan kemiksi bir yumru oluşumu.

Hareket Kısıtlılığı: Hastalığın ilerleyen evrelerinde parmağın bükülme yeteneğinin tamamen kaybolması ve adım atma mekaniğinin bozulması.

Soğuk ve Nemli Havalarda Artan Ağrı: Tıpkı diğer eklem kireçlenmelerinde olduğu gibi hava değişimlerine karşı hassasiyet.

Evreler

Erken Evre Hafif ağrı, Hareket kısıtlılığı başlar
Orta Evre Ağrı artar,Kemik çıkıntıları oluşur
İleri Evre Parmak neredeyse hiç hareket etmez. Sürekli ağrı vardır. Hasta ayakkabı seçmeye başlıyorsa hastalık ilerlemiştir.

Tanı Süreci

Fizik muayene en önemlisidir. Röntgen, en değerli görüntüleme aracıdır. MR genelde gerekli değildir.

Ameliyatsız Tedavi

Ayakkabı Modifikasyonları: Geniş burunlu, sert tabanlı veya kavisli (rocker-bottom) tabana sahip ayakkabıların tercih edilmesi.

Özel Tabanlıklar (Ortezler): Başparmak eklemine binen yükü azaltan, kişiye özel üretilmiş destekler.

İlaç Tedavisi: Ağrı ve ödemi azaltmak için non-steroid anti-enflamatuar (NSAİİ) ilaçlar.

Fizik Tedavi ve Egzersizler: Eklem hareket açıklığını korumaya yönelik özel fizik tedavi programları.

Enjeksiyon Tedavileri: İleri düzey ağrılarda, eklem içine uygulanan kortikosteroid, PRP veya hyaluronik asit (eklem sıvısı) enjeksiyonları.
Bu yöntemler hastalığı durdurmaz, sadece şikayeti azaltır.

Cerrahi Tedavi

Ameliyatsız yöntemlerin yetersiz kaldığı ve hastanın günlük yaşamının ciddi şekilde etkilendiği ileri evre vakalarda cerrahi müdahale devreye girer. Kliniğimizde uyguladığımız başlıca cerrahi yöntemler şunlardır:

Çöliektomi (Kemik Çıkıntısının Temizlenmesi): Erken, orta ve hatta ileri evrelerde, hareketi kısıtlayan ve ayakkabı vurmasına neden olan kemik çıkıntılarının (osteofitlerin) tıraşlanarak eklemin rahatlatılması işlemidir. Eklem hareket açıklığını koruyan, iyileşme süreci nispeten hızlı bir yöntemdir.

Artrodez (Eklem Dondurma): Kıkırdağın tamamen eridiği son evre vakalarda uyguladığımız, en kesin ve kalıcı ağrı giderme yöntemidir. Hasarlı kıkırdak temizlenir ve iki kemik özel vida veya plaklarla birbirine kaynatılır. Başparmak eklemindeki hareket ortadan kalksa da, hasta ağrısız ve çok daha konforlu bir şekilde yürüyebilir.

Artroskopik Girişimler ve Eklem Protezi: Uygun hasta gruplarında kapalı yöntemlerle eklemin temizlenmesi veya nadiren de olsa eklem protezi uygulamaları değerlendirilebilir.

Doktorun Tavsiyesi

Bu hastalık zamanla ilerler. Erken müdahale önemlidir. Yanlış ayakkabı hastalığı hızlandırır. Cerrahi müdahale korkulacak bir şey değildir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Halluks rigidus ile halluks valgus aynı şey mi?: Hayır, tamamen farklıdır.
Halluks valgus: Başparmak yana kayar, bunyon denilen ayak başparmağının yan tarafında ağrılı bir şişlik oluşur, parmak dönmeye başlar, ileri evrede yandaki parmağın altına doğru eğilir. Eklem hareketi normaldir.
Halluks rigidus: Eklem sertleşir ve hareket kaybolur. Parmak düzdür, şişlik parmağın yanında değil üst tarafındadır. Özellikle parmağın yukarı hareketi oluşan kemik çıkıntı nedeniyle ağrılıdır.

Spor yapabilir miyim?: Evreye göre değişir. Eklem yükünü azaltan sporlar tercih edilmelidir.
Uygun sporlar: Yüzme, Bisiklet
Riskli sporlar: Koşu, Zıplama içeren sporlar

Unutmayınız, cerrahi sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir!

Prof. Dr. Phd. M. Nazım Karalezli

"Sağlığınız bizim için değerlidir."